Bakterili gübre nedir, ne işe yarar?
Bakterili gübre (mikrobiyal gübre, biyogübre), içinde canlı ve faydalı bakteriler bulunan gübredir. Bu bakteriler kökün çevresine yerleşir; toprakta bağlı kalan besinin bitkiye geçmesine, kökün çoğalmasına ve bitkinin stresli günleri atlatmasına yardım eder. Türkiye'de T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından lisanslanır.
Toprakta ne yapar?
Türkiye topraklarının büyük bölümü kireçlidir. Verilen fosforun bir kısmı kirece ve kalsiyuma bağlanır, bitki alamaz. Bakterili gübredeki bazı türler organik asit salgılayarak bu bağı çözer. Bazıları kök büyüme hormonları üretir, kılcal kök çoğalır. Bazıları stres hormonu etileni düşürerek kuraklıkta, tuzda ve sıcakta büyümenin durmamasına yardım eder.
Kimyasal gübrenin yerini tutar mı?
Tutmaz. Bakterili gübre, verilen gübrenin daha fazlasının bitkiye geçmesine yardım eder. 171 yayını kapsayan bir değerlendirmede biyogübreler ortalama %16,2 verim artışı sağladı; her kilogram fosfor gübresi başına 7,5 kg, her kilogram azot başına 5,8 kg ek ürün alındı (Schütz ve ark. 2018).
Neden Bacillus?
Bacillus bakterileri zor koşullarda spor denen dayanıklı bir uyku hâline geçer. Spor sıcağa, kurumaya ve güneşe dayanıklıdır; güneşin UV ışığına büyüyen hücrelerden 10–50 kat dayanıklıdır (Setlow 2006). Bu yüzden şişede uzun süre canlı kalır, toprağa ve neme kavuşunca uyanıp çoğalır.
Proverim'deki beş tür
- Bacillus megaterium — kilidi açan. Hücresi diğer bakterilerden kat kat büyük olduğu için "dev bakteri" diye anılır.
- Bacillus subtilis — kökü saran. Toprakta ve bitki kökünde doğal olarak yaşayan, en iyi tanınan faydalı bakteridir.
- Bacillus amyloliquefaciens — köklendiren. Köke en sıkı yerleşen Bacillus türlerinden biridir.
- Bacillus licheniformis — sıcağa dayanan. Sıcağa en dayanıklı Bacillus türlerindendir; 45–55 °C toprak ve sera sıcağında bile çalışır.
- Bacillus pumilus — güneşe dayanan. Güneşe ve sıcağa en dayanıklı Bacillus türlerinden biridir.
Nasıl ve ne kadar verilir?
Proverim topraktan (damlama sulama, sırt pompası veya taral) ve yapraktan uygulanır. 1 litre Proverim, 0,5 litre şilempe ile karıştırılır; bu ana karışım en fazla 300 litre suya ilave edilir. Canlı bakteri içerdiği için kimyasal gübrelerle doğrudan karıştırılmaz, arada en az 1 hafta bırakılır. Zirai ilaçtan sonra en az 1 hafta, bakırlı preparatlardan sonra en az 10 gün beklenir.
Bitkiye göre kullanım
- Buğday ve arpada bakterili gübre
- Mısırda bakterili gübre
- Çeltikte bakterili gübre
- Domateste bakterili gübre
- Biberde bakterili gübre
- Hıyar ve salatalıkta bakterili gübre
- Çilekte bakterili gübre
- Marul ve lahanada bakterili gübre
- Meyve bahçesinde bakterili gübre
- Zeytinde bakterili gübre
- Bağda bakterili gübre
- Fidede bakterili gübre


